Het belang van tafels leren

Vroeger leerden we de tafels van vermenigvuldiging door ze klassikaal in rijtjes op te dreunen. Het uit het hoofd leren van tafels is nog altijd ontzettend belangrijk. Het grote verschil met vroeger is dat je kind gewezen wordt op de relatie tussen de tafels. Op die manier begrijpt hij beter wat hij leert en onthoudt hij de uitkomsten beter.

 

 

 

 

Hoe worden de tafels aangeleerd en waarom
Er wordt begonnen met inzicht geven in hoe tafels werken en wat er eigenlijk gebeurt bij keersommen (vermenigvuldigen). Daarna leert je kind de tafels uit het hoofd opzeggen. We noemen dat automatiseren. Het automatiseren van de tafels is nodig om later in de bovenbouw grote sommen te kunnen maken als 532 x 24. Het is dus belangrijk dat je kind de tafels goed beheerst.

Herhaald optellen
In groep 3 wordt je kind al voorbereid op de tafels. Je kind wordt regelmatig gevraagd om te tellen in gelijke stappen, bijvoorbeeld in stappen van drie. Zo ontstaat de reeks 3 – 6 – 9 – 12 – 15 – 18 – 21 – 24 – 27 – 30. Door het herhaald optellen van drie krijg je de antwoorden van de tafel van drie. Voor je kind is er nog geen link naar de tafels. Toch zet hij onbewust al een kleine stap in die richting.

Sprongen maken op de getallenlijn
In groep 4 maakt je kind voor het eerst echt kennis met de tafels. Hij leert gelijke sprongen te maken op de getallenlijn, bijvoorbeeld sprongen van twee of drie. Hierbij ervaart hij dat je, bij het herhaald optellen van hetzelfde getal, eigenlijk met keersommen aan het werk bent. Het keerteken (x) wordt nog niet aangeboden.

De tafels van 1, 2, 3, 4, 5 en 10
Op de meeste scholen wordt in groep 4 begonnen met het aanleren van de tafels van een, twee, vijf en tien. Hierbij wordt ook het keerteken (x) geïntroduceerd. Later worden hier de tafels van drie en vier aan toegevoegd. De tafels  ‘twee en vier’ en ‘vijf en tien’ hebben een onderlinge relatie; de antwoorden zijn uitwisselbaar en ze zijn onderling te halveren en te verdubbelen. De leerkracht zal dat uitgebreid aan je kind laten zien. Wanneer je kind deze tafels beheerst, wordt dit onderdeel afgesloten met het kleine tafeldiploma.

De tafels van 6, 7, 8 en 9
Vervolgens worden de moeilijkere tafels van zes, acht en negen aangeboden. Als laatste komt de tafel van zeven aan bod. Deze tafel valt een beetje buiten de boot omdat hij geen onderlinge relatie heeft met de andere tafels onder de tien.

In groep 5 worden de tafels nog steeds aangeboden, geoefend en geautomatiseerd. Wanneer je kind alle tafels van één tot en met tien beheerst, wordt meestal in groep 5 het grote tafeldiploma afgenomen. Ook nadat je kind het tafeldiploma heeft gehaald, is het belangrijk om de tafels te blijven oefenen. Uit de praktijk blijkt dat anders de tafels een beetje wegzakken.

Bij het rekenen blijven de tafels ook aandacht krijgen. Je kind krijgt extra oefening in de vorm van stipsommen, zoals bij de som ….. x 7 = 42. Welk getal moet er op de puntjes staan?

Verder worden de tafels geoefend aan de hand van tempotoetsen. Drie minuten maakt je kind tafelsommen op een blad papier. De leerkracht controleert hiermee in hoeverre de tafels zijn geautomatiseerd.

De tafels van 11 en 12
Op sommige scholen worden de tafels uitgebreid. De sterke rekenaars worden uitgedaagd om de tafels van elf en twaalf te leren.

Strategieën om tafels te leren
Hoe belangrijk het aanleren van tafels ook is, tafels leren zonder dat je kind weet wat het aan het doen is, is een vrij zinloze bezigheid. Daarom leert je kind nieuwe tafels aan de hand van tafelsommen die hij al beheerst. Als je thuis met je kind gaat oefenen, is het goed om hier aandacht voor te hebben.

Hieronder vind je strategieën om via bekende tafelsommen de antwoorden op nog niet bekende tafelsommen te vinden (werken met hulpsommen):

verdubbelen
Je kind zoekt het antwoord op de tafelsom 4 x 7 = ?
Door de hulpsom  2 x 7 = 14 te verdubbelen (2 x 7) + (2 x 7)  = 14 + 14 = 28,vindt je kind het goede antwoord.

halveren
Je kind zoekt het antwoord op de tafelsom 5 x 8 = ?
Door de hulpsom 10 x 8 = 80  te halveren, komt je kind bij het antwoord 80 : 2 = 40.

één keer meer
Je kind zoekt het antwoord op de tafelsom 6 x 6 = ?
Door het gebruik van de hulpsom 5 x 6 = 30 vindt hij het antwoord: 6 x 6 is één keer meer,
dus 30 + 6 = 36.

één keer minder
Je kind zoekt het antwoord op de tafelsom 9 x 9 = ?
Door het gebruik van de hulpsom 10 x 9 = 90 vindt hij het antwoord: 9 x 9 is één keer minder,
dus 90 - 9 = 81.

omdraaien
Je kind zoekt het antwoord op de tafelsom 6 x 5 = ?
Je kind vindt de hulpsom door de tafel om te draaien, dus 5 x 6 = 30.

combineren
Je kind zoekt het antwoord op de tafelsom 7 x 4 = ?
Door te combineren, krijg je de volgende hulpsom (5 x 4) + (2 x 4) = 20 + 8 = 28.

 

We laten nu aan de hand van de tafel van 7 zien hoe je met het gebruik van hulpsommen je kind kunt helpen bij het leren van deze moeilijke tafel.

  1 x 7                    dit is een weetje (7)

  2 x 7                    dit is een dubbele  (7 + 7 = 14)

  3 x 7                    dit doe je met één keer meer (2 x 7 = 14 + 7 = 21)

  4 x 7                    hier maak je gebruik van verdubbelen (2 x 7 + 2 x 7 = 28) 

  5 x 7                    hier maak je gebruik van halveren (de helft van 10 x 7 = 35)

  6 x 7                    dit doe je met één keer meer (5 x 7 = 35 + 7 = 42)

  7 x 7                    dit is een weetje (7 x 7 = 49, dat is een kwadraat, zoals 2 x 2 = 4)

  8 x 7                    hier maak je gebruik van verdubbelen (4 x 7 + 4 x 7 = 28 + 28 = 56) of

                              doe je met één keer meer (7 x 7 = 49 + 7)

  9 x 7                    dit doe je met één keer minder (10 x 7 = 70 – 7 = 63)

10 x 7                    dit is een weetje (70)

 

Tips
Kinderen die de tafels opzeggen en daarbij nog tellen, hebben veel baat bij het maken van optelsommetjes: 4 x 3 = 3 + 3 + 3+ 3. Het vlot kunnen optellen van sommen ondersteunt het aanleren van de tafels.

In plaats van een tafel opdreunen, kun je het ook inzichtelijk maken met speelgoed of andere voorwerpen. Laat je kind bij een som als 6 x 4 groepjes leggen van bijvoorbeeld vier kralen.

Bemoedig je kind als hij een tafel voor je wil opzeggen en accepteer het wanneer het even niet lukt. Het is beter om je kind de tafels vaak en kort te laten oefenen dan weinig en lang.

Hang op het toilet een tafeltjesposter. Oefen iedere dag een paar sommen waarmee je kind op school bezig is. Dit helpt je kind de tafels te automatiseren. Laat je kind de tafels doorstrepen die hij al kent.

Er zijn verschillende sites waarmee je kind de tafels kan oefenen en een tafeldiploma kan halen zoals:
www.tafeldiploma.nl, www.tafels-oefenen.nl en www.onlineklas.nl. Verder zijn er ook computerspelletjes te koop die je kind helpen bij het aanleren van de tafels. Een voorbeeld hiervan is ‘Ambrasoft’ wat vaak via de school van je kind te bestellen is.

Redactie Snap je kind!

 

Wil je een totaalpakket of een abonnement voor een bepaald leerjaar: ga naar de webshop voor ouders.