Diagnose dyslexie en dan?

Madelon Kemp heeft een artikel geschreven over de sociaal emotionele kant van dyslexie.Zij is onlangs afgestudeerd als pedagoog en geruime tijd werkzaam als leerkracht en remedial teacher op Basisschool Hof ter Weide in Utrecht.

Jouw kind heeft de diagnose ‘dyslexie’ gekregen. En nu? Wat houdt het in en hoe ga je er als ouder mee om? Dyslexie is een leerstoornis in de hersenen die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en toepassen van lezen en/of spellen op woordniveau. Dyslectische mensen hebben moeite met leren lezen, spellen en omgaan met taal in de breedste zin van het woord. Het kan bijvoorbeeld hinderlijk zijn bij de opbouw van een verhaal of het schrijven van een brief.

Wanneer komt dyslexie tot uiting?
Op de basisschool wordt er vanaf groep 2 meer aandacht geschonken aan letters en aan vaardigheden om te leren lezen. Vanaf groep 3 komt het lezen steeds meer centraal te staan. Het kan dan ook zijn dat lezen moeilijker wordt en er kenmerken van dyslexie naar voren komen, zoals het moeizaam kunnen onthouden van de letters. Vanaf eind groep 3, begin groep 4 is het tegenwoordig mogelijk om dyslexie vast te stellen. Soms komt dyslexie later naar voren in de hogere groepen. Bijvoorbeeld bij het lezen van veel tekst voor de wereldoriënterende vakken of bij het leren van Engels.

Diagnose dyslexie: duidelijkheid én onzekerheid
De diagnose dyslexie kan veel duidelijkheid geven. Kinderen kunnen dan op school aangepast werk krijgen en extra hulp of meer tijd bij het maken van toetsen. In sociaal-emotioneel opzicht kan het voor een kind een opluchting zijn en meer helderheid geven, maar ook onzekerheid met zich meebrengen. Het hebben van dyslexie kan bij kinderen leiden tot spanningen. Een dyslectisch kind moet namelijk harder werken om hetzelfde resultaat te behalen dan een kind zonder dyslexie.

Vanaf 8 jaar hebben kinderen meer mogelijkheden om naar zichzelf te kijken en zich te vergelijken met anderen. Ze gaan hun succes of falen toeschrijven aan de moeite die ze ervoor doen. Ze gaan het verschil ervaren tussen ergens goed in zijn en ergens je best voor doen. Juist door de toenemende verschillen die dyslectische kinderen ervaren met hun klasgenoten, krijgen de lees- en spellingproblemen waar een dyslectisch kind mee te maken heeft een grotere impact op hun leven. Daarnaast wordt er ook een groter beroep gedaan op het lezen, zoals bij de wereldoriënterende vakken en begrijpend lezen. De hoeveelheid te verwerken tekst bij deze vakken wordt uitgebreid en er wordt meer zelfstandigheid van een kind verwacht bij het omgaan met deze teksten. Bij andere vakken zijn de verwachtingen ook hoger, de tafels moeten worden geleerd en bij wereldoriëntatie wordt er ook getoetst. Bij spelling worden naast woorden ook zinnen en verhaaltjes geschreven. Dit kunnen momenten zijn waarbij dyslectische kinderen in de problemen komen: al deze taken vragen veel van het werkgeheugen. Dit maakt dat dyslectische kinderen zich kunnen schamen voor hun dyslexie of dat er faalangst kan ontstaan.

Wat kun je als ouder doen?
Het is belangrijk om als ouder je kind tijdig te begeleiden bij de sociaal-emotionele kant van dyslexie. Dyslexie kan een sterke invloed hebben op het dagelijks leven, ook op latere leeftijd. Kinderen die te maken krijgen met een leerprobleem, zoals dyslexie, zijn vaak kwetsbaarder. Ze krijgen te maken met falen en frustraties en  kunnen zich waardeloos en onzeker voelen. Soms kan het voorkomen dat een kind zich gaat verschuilen achter zijn dyslexie. Hij kan het dan als excuus gaan gebruiken: ‘dat kan ik niet, want ik ben dyslectisch’. Mocht dit het geval zijn, bespreek dit dan met je kind. Steun en een positieve houding vanuit de omgeving is dan erg belangrijk, waarbij falen wordt voorkomen en de inzet van het kind centraal staat. Laat weten dat je er voor jouw kind bent en vraag hoe het zich voelt. Bespreek samen wat er wél goed gaat. Dyslectische kinderen zijn namelijk vaak goed in creatieve vakken en bètavakken. Ook zijn ze al gewend aan het maken van huiswerk en vaak gemotiveerd om door te zetten. Daar kunnen ze later profijt van hebben in het voortgezet onderwijs. Het contact met school speelt ook een grote rol in de begeleiding van dyslexie. Het is goed om regelmatig contact te hebben met de leerkrachten en te bespreken hoe het met jouw kind gaat en hoe het omgaat met zijn of haar dyslexie. 

 

Tips

  • Zorg voor contact met school en overleg regelmatig met de leerkracht over de sociaal-emotionele ontwikkeling van je kind.
  • Maak het probleem bespreekbaar met je kind. Het kan helpen om hier samen een boek over te lezen (bijvoorbeeld: ‘Ik heb dyslexie, nou en?’ van Ilonka de Groot of ‘Ik ben niet bom’ van Marion van de Coolwijk). Of kijk samen op internet naar de aflevering dyslexie van het Klokhuis. Bespreek na of het  herkenbaar is en hoe jouw kind het ervaart.
  • Vraag door hoe je kind zich voelt over zijn of haar dyslexie en vraag ook naar de ervaringen op school. Het is hierbij belangrijk om over alle aspecten van dyslexie te praten. Ga bij het doorvragen negatieve ervaringen niet uit de weg, maar probeer open te staan voor deze gevoelens. Leg hierbij de nadruk niet op de prestaties. Kijk bijvoorbeeld samen naar waar je kind wel goed in is, benadruk zijn talenten.
  • Geef je kind het gevoel dat je er bent en sluit het gesprek altijd positief af. Dyslexie is lastig, maar het is niet het einde van de wereld. Je kunt daarbij voorbeelden geven van mensen die het ook hebben. Dat kan iemand in de omgeving zijn of misschien jijzelf, maar het kunnen ook bekende mensen zijn, zoals Einstein en de schrijver Jacques Vriens.
  • Het kan je kind helpen om dyslexie bespreekbaar te maken in de klas. Dit kan bijvoorbeeld via een kringgesprek of het houden van een spreekbeurt.     Hiervoor is informatie te vinden op:

- www.makkelijklezenplein.nl;
- http://www.tbraams.nl/kinderkrant/index.php;
- www.steunpuntdyslexie.nl (dyslexie op school - groep 5 t/m 8 - spreekbeurten en boekenlijst basisschool).

 

  • Zelf als ouder nog meer lezen? Kijk dan op:

- www.ikhebdyslexie.nl;
- www.steunpuntdyslexie.nl (dyslexie thuis -  uw kind helpen);
- www.balansdigitaal.nl (via deze site kun je boeken bestellen, zoals het boek
Houvast bij leesproblemen & dyslexie op de basisschool).

 

Madelon Kemp
Bij vragen en opmerkingen kun je contact opnemen met de auteur:
madelonkemp@hotmail.com.

 

Bronnen:

  • M. van de Coolwijk, Ik ben niet bom!, De Fontein, Utrecht, 2003.
  • I. de Groot, Ik heb dyslexie, nou en? Ik zal je versteld doen staan, Bohn Stafleu Van Loghem, Houten, 2009.
  • R. Kohnstamm, Kleine ontwikkelingspyschologie, de schoolleeftijd, Bohn  Stafleu Van Loghum, Houten, 2004.
  • J.H. Loonstra & T. Braams, Omgaan met dyslexie, sociale en emotionele aspecten, Garant, Apeldoorn, 2010.
  • F. Scheltinga & M. Gijsel & M. van Druenen & L. Verhoeven, Protocol Leesproblemen en Dyslexie, groep 5-8, Expertisecentrum Nederlands, Nijmegen, 2011.

 

 

 

Wil je een totaalpakket of een abonnement voor een bepaald leerjaar: ga naar de webshop voor ouders.